1947 styczeń 9, m.p. [okolice Birczy] – Fragment sprawozdania
„Bojczuka”, referenta OUN z nadrejonu „Chłodny Jar”, o mordach na
ludności ukraińskiej dokonywanych w Grąziowej przez załogę posterunku MO
w Wojtkowej
2. […] 24.07.1944 r. o 6 godz. napadli na dom Maczyszyna Osypa we wsi
Grąziowa, wyprowadzili na podwórze i zabili jednym strzałem i trzema
uderzeniami bagnetu. Potem go rozebrali i zostawili na podwórku.
3. W styczniu 1945 r. MO przyjechała do Grąziowej w liczbie 20 osób i
spaliła takie gospodarstwa: 1. Sokalskiego Michała, 2. Sokalskiego
Mykoły, 3. Sokalskiego Iwana i Kopki Iwana. Podczas palenia domów nikogo
nie wypuszczali, dopóki cały dom nie zaczynał płonąć, jednocześnie
strzelając żeby nikt nie mógł iść gasić. Oprócz tego, bardzo często
przyjeżdżali do wioski i bili oraz rabowali ludzi.
4. MO 01.02.1945 r. przyjechała w sile 24 osób do wsi. Zaaresztowała
Sawkę Stepana i spaliła jego dom. Sawkę potem rozpoznano, zamordowanego,
w Wojtkowej. […]
6. Dnia 05.02.1945 r. MO podpaliła gospodarstwo Sokalskiego Michała i
razem z 27-letnią żoną Anną rzuciła go żywcem do ognia, gdzie oni
spłonęli. Zostawili 7 małych dzieci. Po tym wypadku Polacy ze wsi
Grąziowa poszli do milicji prosić, żeby to się więcej nie powtórzyło.
[…]
8. Dnia 22.04.1945 r. MO w Wojtkowej ściągnęła siły Polaków z Przemyśla,
Birczy i Kuźminy w sile około 400 żołnierzy. O godzinie 4. otoczyli
wieś z groźbami: „ Do 14 lat wyrżniemy wszystko”. Spalili gospodarstwa
Jarosza Grzegorza, Caria Michała, Markowicza Stepana i jeszcze jedno.
Wyżej wymienionych gospodarzów dotkliwie pobili, zabrali ze sobą,
przewieźli około 2 kilometrów i tam spalili jeszcze Bucia Teodora, Bucia
Iwana i Markowicza Piotra. Uwięzionym kazali czołgać się około 500 m.
po błocie, a potem w sposób brutalny pojedynczo wszystkich mordowali.
Przed zabójstwem wykłuwali oczy, wybijali zęby, odcinali języki i łamali
ręce.
Tłumaczenie z języka ukraińskiego.
AIPN Rz 071/1, t. 47, „Bojczuk”, Akty polśkoho terroru w seli Wijtkowij, k. 178–179.
Apokryf Ruski
WOJTKOWA
1945 kwiecień 9 – Fragment protokołu przesłuchania aresztowanego Franciszka Trabendy, milicjanta z posterunku MO w Wojtkowej
[…]
Pytanie: Aresztowano Was za udział w grabieżach i zabójstwach ludności
ukraińskiej we wsiach Leszczawa Górna i Grąziowa, opowiedzcie o swojej
działalności.
Odpowiedź: Udziału w rabunkach i zabójstwach razem z milicją w wyżej
wymienionych wioskach nie brałem. Byłem przydzielony na posterunku wsi
Wojtkowa do ochrony komendanta Zarańskiego.
Pyt.: Organom śledczym wiadomo, że przy posterunku wsi Wojtkowa zabito
kilka osób. Opowiedzcie, co to za ludzie i kto ich zabił ?
Odp.: Tak, przy posterunku Wojtkowa zabito sześciu Ukraińców. Trzech
rozstrzelał komendant, resztę milicja – to znaczy my. Nazwisk
rozstrzelanych ludzi nie znam.
Pyt.: Od kiedy pracujecie jako milicjant na posterunku Wojtkowa ?
Odp.: Jako milicjant na posterunku pracuję od listopada 1944 r.
Pyt.: Ile razy wyjeżdżaliście w teren, celem grabieży ludności ukraińskiej ?
Odp.: Wyjeżdżałem wiele razy z komendantem posterunku lub z samymi
milicjantami, w celu ściągnięcia podatków od Ukraińców. Zabieraliśmy
konie, krowy, zboże i odzież.
Pyt.: Jeśli ściągaliście tylko od Ukraińców, to nie były to chyba podatki, tylko zwykła grabież ludności ?
Odp.: Tak, rzeczywiście, ściągaliśmy tylko z Ukraińców, to znaczy
rabowaliśmy ich. Część zabranego dobytku odwoziliśmy do Przemyśla,
resztę zabieraliśmy dla siebie.
Leszczawa Górna, w: M. Siwicki, Dzieje konfliktów polsko-ukraińskich, t. III, Warszawa 1994, s. 240–244.
Apokryf Ruski
Historia Grąziowej nad Wiarem. Jeżeli chcesz pomóc ocalić od zapomnienia... przyślij wspomnienia, stare fotografie, dokumenty, fragmenty publikacji, relację z wizyty... (Jeżeli nie chcesz żeby były publikowane, mogą być tylko do wglądu) Kontakt e-mail graziowawiar@wp.pl
poniedziałek, 27 sierpnia 2018
czwartek, 12 lipca 2018
GRĄZIOWA
Tłumaczenie na język polski relacji Michała Markowicza o mordzie na Ukraińcach we wsi Grąziowa, zamieszczonej w tygodniku „Nasze Słowo” nr 13 z 1991 r.
Po przejściu frontu w lipcu 1944 r. zaczęto u nas organizować polską władzę ludową. W gminie Wojtkowa rozmieszczono WOP, utworzono MO. Od tej pory zaczęły się represje przeciwko ukraińskiej większości na naszym terenie. Zaczęły się podpalenia i, co najgorsze, zaczęto mordować niewinnych ludzi.
Pierwszą ofiarą był Stefan Sawka (około 45 lat). Jesienią zabrał go WOP do Wojtkowej, po 10 dniach znaleziono go w poniemieckich okopach. Ręce i nogi miał połamane, nogi związane za głową, leżał przykryty spalonymi gałęziami świerkowymi. Prawdopodobnie tak związany zginął w ogniu.
W tym czasie zaczynało się już szaleństwo wojska w Birczy, MO i ORMO. Zaczęły się podpalenia, grabieże, pobicia. Miejscowi ludzie coraz częściej musieli uciekać do lasu. Były to zwykłe prowokacje władz polskich.
Następnymi ofiarami byli Anna i Michał Sokalscy, małżeństwo w wieku 40-45 lat. W lutym 1945 r. wojsko napadło na wieś, Annę wyciągnięto z chaty, rozstrzelano, a potem rzucono pod płot, przykryto słomą i podpalono. Kiedy na ratunek przybiegł z kuźni mąż, złapano go i pobito tak, że nie mógł wstać. Oprawcy podpalili dom, a kiedy już dobrze płoną – żywcem wrzucili gospodarza w ogień. Zostało pięcioro dzieci, najmłodszy syn miał około roku, najstarszy zaś 21 lat. W tym dniu spalono kilka ukraińskich chat.
Następna akcja odbyła się 23 marca 1945 r. Brały w niej udział wojska z Birczy i milicja z Wojtkowej. Zginęli wówczas:
Iwan Markowycz – około 60 lat. Strasznie go pobili, przekłuli bagnetem nos, aż ostrze wyszło z tyłu – i tak zostawili.
Petro Markowycz – 21 lat, zakatowany na śmierć. Był umysłowo chory, nieszkodliwy, zabijanie nie miało sensu.
Iwan Buć – około 60 lat. Skonał w trakcie bicia.
Teodor Buć – około 55 lat. Bity kolbami karabinów, aż mózg wytrysnął z czaszki.
Hryhorhij Jarosz – 45 lat. Okrutnie skatowany kolbami karabinów, wybite zęby mordercy wkładali do dziur po bagnetach na piersiach konającego. Umierał w strasznych męczarniach.
Większość mieszkańców uratowała się od śmierci ukrywając się w lesie. Tego dnia spalono ćwierć wioski.
Do tej pory Ukraińska Powstańcza Armia nie wtrącała się. Powiadomiona o wydarzeniach wieczorem przybyła do wsi. Wojsko Polskie uciekło. W odwecie rozstrzelano 7 Polaków i spalono ich domy. Działo się to w piątek, a w sobotę w południe we wsi zjawili się radzieccy pogranicznicy. Sfotografowali zamordowanych Ukraińców, zastrzelonych Polaków i spaloną wioskę, kazali wszystkich pochować. Obiecali zwrócić się do władz polskich, aby takie wypadki nie miały miejsca w przyszłości.
Niestety, nadal były prowadzone akcje, w których ginęła niewinna ludność ukraińska. Zginęli:
Josyf Maczyszyn – 35 lat. W kwietniu 1945 r. milicja wdarła się do mieszkania, wyciągnęła go na podwórze i rozstrzelała.
Mychajło Szczepański – 40 lat. Latem 1945 r. został aresztowany przez wojsko z Przemyśla. Ślad po nim zaginął.
Josyf Markowycz – 23 lata. Latem 1946 r., ujrzawszy nadjeżdżające wojsko, zaczął uciekać. Zastrzelili go, gdy przełaził przez płot.
Dmytro Sływiak – około 60 lat. Latem 1946 r. bili go i katowali ponad 2 godziny, dopóki nie poprosił, żeby zmiłowali się i zastrzelili.
Iwan Car – 23 lata. Zastrzelony podczas ucieczki.
Iwan Hamadyk – 23 lata. W 1947 r. wojsko zabrało go ze wsi, następnego dnia zamęczonego i skatowanego przyprowadzono w celu rozpoznania. Zabrano go znowu i więcej nikt go nie widział.
Mykoła Hałuszak – 23 lata. Przeszedł szlakiem frontowym, był dwukrotnie ranny. Kiedy wracał wieczorem do domu, wojsko próbowało go zatrzymać i zraniło w nogę. Rannego trzymano przez całą noc w stodole, a działo się to w lutym. Rano wywleczono go związanego na dwór i zastrzelono, ciało rzucono do pobliskiego strumienia.
Podczas akcji wysiedlania zabrano z wioski 10 osób, jedną nich byłem ja [Mychajło Markowycz]. Zawieziono nas do Jaworzna. W obozie zmarli: Iwan Kopko – 70 lat, Iwan Sokalski – 70 lat. Pozostałych ośmiu zostało zwolniono po 9 miesiącach. Zaświadczenia o zwolnieniu z Jaworzna nie mam, gdyż w 1950 r. zabrało go UB.
Apokryf Ruski
Mordy w Grąziowej, w: M. Siwicki, Dzieje konfliktów polsko-ukraińskich, t. III, Warszawa 1994, s. 312–314.
poniedziałek, 9 kwietnia 2018
poniedziałek, 26 lutego 2018
LUTY 2018 - Forum
niedziela, 04 lutego 2018 15:36
A response to Israel...
https://www.youtube.com/watch?v=SztV961KKhA
Udostępniajcie to, gdzie tylko możecie, szczególnie poza granicami Polski.
Please share this video as widely as possible and help spread the historical truth that: There were no Polish Death Camps. Poland did not collaborate with Nazi Germany. Poles overwhelmingly did not collaborate with the Nazi German occupiers. Obviously, not all Poles were courageous saints; no one in Poland is denying that some Poles did despicable things, nor is anyone denying that there wasn’t some anti-Semitism in Poland before, during or after the War. However, the simple truth is that the camps were designed, created, operated, staffed, and run by Nazi Germany and their collaborators. This is a Nazi German crime and referring to them as anything else is an affront to the victims of that murderous regime. Shifting the blame of the Holocaust from the Nazi German perpetrators to their Polish victims is effectively whitewashing German crimes and is a form of Holocaust denial. Film i montaż : Jan Tompson
czwartek, 15 lutego 2018 17:12
piątek, 16 lutego 2018 8:41
W rejonie Rybotycze-Fredropol prawdopodobnie są bardzo duże złoża ropy lub gazu na głębokości około 6000m.Zalegają pod pokładami soli o grubości około 2000m, podobnie jak w Zatoce Meksykańskiej. Wiercenia PGNiGe planowane są w przyszłym roku...
Zapewne jest to ropa z Grąziowej, która leży powyżej...
LUTY 2018 - materiały żródłowe
Leśniczówka Grąziowa? 18 października 1944 rok.
Stepan Stebelski Chrin "Przez śmiech żelaza" str.95-96


Stepan Stebelski Chrin "Przez śmiech żelaza" str.95-96
STYCZEŃ 2018 - Materiały źródłowe
sobota, 20 stycznia 2018 16:46
Nasza spalona „mała ojczyzna”
Przed wojna moja rodzina zamieszkiwała w Bieszczadach, w gminie Wojtkowa, we wsi Grąziowa. Była to bardzo duża wieś, rozległa wśród gór. Dzieliła się na Graziowę Dolną i Górną. Wieś liczyła kilkaset rodzin. Rodziny były albo czysto polskie, albo ukraińskie, bądź mieszane no i żydowskie. We wsi były trzy szkoły powszechne, czteroklasowe, w których uczono w języku polskim i ukraińskim. Była też piękna cerkiew. Obecnie cerkiew z naszej wsi, ocalała z pożarów tamtego okresu, znajduje się w muzeum etnograficznym w Sanoku. Kościół rzymskokatolicki był blisko w Leszczawie Dolnej. Byłam tam chrzczona po wojnie. W 1939 roku wieś zajęli Niemcy a potem Rosjanie. W 1941 roku znowu przyszli Niemcy. Ludność zewidencjonowano i przyznano mieszkańcom kenkarty U lub P. Nadszedł okres wywózki dzieci do Niemiec. Zabrano wszystkie dzieci w wieku 13-16 lat według list harcerzy lub przynależności do chóru kościelnego. W Krakowie w obozie dokonano selekcji, część wróciła do domu. Moja siostra Anna jednak pojechała do Niemiec. Pracowała ciężko w restauracji w Augsburgu.
Czas okupacji nie był taki straszny. Ludzie żyli dniem dzisiejszym. Wielkim przeżyciem było wywiezienie Żydów do obozu w Bełżcu. Gehenna rozpoczęła się po wojnie. Były to walki między Wojskiem Polskim a oddziałami UPA oraz porachunki banderowców z ludnością polską lub nawet mieszaną. Oddawanie żywności i odzieży uznawano za małe zło, ale konieczne do przeżycia. Przed Akcją Wisła Wojsko Polskie zrobiło dwa razy łapankę na mieszkańców wsi według własnych domysłów, że to są Ukraińcy. Gołych i bosych przekazywano komendanturze i wywożono do ZSRR. Udało się niektórych z ludności mieszanej wydostać za wstawiennictwem i przekupstwem. Ludzie nie spodziewali się akcji wysiedleńczej. Był koniec kwietnia 1947 roku. O godzinie 6.00 rano Wojsko Polskie okrążyło wieś. Ogłoszono, że dają dwie godziny czasu na zabranie dobytku. Ładowano na wóz żywność, pierzyny trochę odzieży oraz inwentarz żywy. Na wozie ciągniętym przez krowy (koni nie było, były zarekwirowane na wojnę) jechała babcia, mama ze mną, maleństwem 8 miesięcznym przywiązanym wielka chusta do piersi. Ojciec z resztą rodzeństwa szedł pieszo. Kolumna wozów ciągnęła w skupieniu i ciszy, konwojowana przez żołnierzy przez 8 km do punktu zbornego w Trzciańcu. Na polach zebrano ludność z kilku wsi z gminy Wojtkowa. Trzy tygodnie koczowano pod gołym niebem. Był początek maja i ciepłe wiosenne powietrze. Dla dzieci robiono szałasy z gałęzi. W opuszczonych domostwach pozostały maszyny rolnicze, żywność i inny dobytek. Wojsko wybierało silną i zdrowa młodzież, organizowało wyjazdy do opuszczonych wsi po resztę żywności i dobytku. Te zebrane towary zwożono do stacji kolejowej w Olszanicy. Pewnej nocy rozległ się lament – płonęła Grąziowa. Niektórym udało się przedostać na przełęcz i patrzeć na płonące zbudowania w oddali, wśród ciemnej nocy. Nasza „mała ojczyzna” została spalona – ale przez kogo? Wkrótce zorganizowano transport wojskowy do stacji kolejowej w Olszanicy. Ewidencja ludności trwała cztery dni. Przydzielono ludzi do trzech transportów. Pierwszy do Szczecina liczył 120 rodzin, drugi do Olsztyna liczył 60 rodzin, w trzecim do Gdańska jechaliśmy my. Razem jechało 120 rodzin. Wagony były towarowe, w jednym wagonie było cztery rodziny. Sprzęt rolniczy i krowy wieziono w ostatnich wagonach. Trasa naszego transportu wiodła przez Oświęcim aż do Szczecinka. Najstraszniejsze chwile przeżyli wszyscy kiedy transport zatrzymał się przed Oświęcimiem. Blady strach padł na wszystkich. Słychać było tylko modlitwę. Transport obiegła propaganda „Żydami chleb zaczynili a nami zagniotą”. Bez ostrzeżenia pociąg ruszył, dzieci pogubiły się w lesie, chyba wszyscy zdążyli wsiąść, część wciągano w biegu do pociągu. Czy kto został nie wiadomo. Na trasie było jeszcze kilka postojów na których brano wodę, rozdzielano żywność z zapasów zebranych wcześniej przez wojsko. W transporcie nie było chorób zakaźnych, obowiązkowo szczepiono wszystkich przez wojskową służbę medyczną. Dokuczliwa była wszawica. Zatrzymano się w Szczecinku. Po drodze gospodarze obserwowali z pociągu tereny, te piachy i lasy nie podobały się wielu. Część rodzin wysiadła i jednak pozostała. Między innymi była tam rodzina siostry mego ojca. Reszta zbuntowanych siedziała w pociągu. Wreszcie pociąg ruszył z powrotem na Bydgoszcz i dalej do Sztumu. Cała podróż z Olszanicy do Sztumu trwała 8 dni. Rozładowano pociąg. Trzy dni ludzie koczowali przy stacji na polu. Urzędnicy Państwowego Urzędu Repatriacyjnego rozdzielali rodziny na różne wsie w starostwie sztumskim. W Poliksach usadowiono 60 rodzin. Umieszczono po kilka rodzin w jednym pokoju. Przyjechał wójt gminy Dzierzgoń pan Rusowicz (ojciec nieżyjącej piosenkarki Ady Rusowicz) i proponował objęcie wolnych gospodarstw po Niemcach lub pracę w PGR administrowanym przez rezerwistów wojskowych. Mój ojciec wylosował gospodarstwo we wsi Nowiny. W tej miejscowości był również PGR ale ojciec upierał się przy przydziale ziemi i zabudowań. Otrzymał 15 ha i słabe zabudowania. W krótkim czasie PUR przyznał lepsze zabudowania w pobliżu. Nikt z mojej najbliższej rodziny w czasie wojny, okupacji i Akcji Wisła nie zginął. Wróciła z Niemiec w 1948 roku siostra Anna. Radościom nie było końca. Moja babcia i mama bardzo tęskniły za Grąziową, często obie płakały a ja mały „wyskrobek” nie wiedziałam czemu, bo nic nie rozumiałam z tego wszystkiego. Ojciec z dorosłymi dziećmi gospodarował na nowym i po nowemu, ale cóż to było za „nowe” kiedy w 1951 roku uznano go „kułakiem”. Zawiązała się Spółdzielnia Produkcyjna w Nowcu pod nazwą „Nasze Zwycięstwo”. Ojciec musiał wstąpić do tej SP i oddać wszystko pod jej zarządzanie tzn; konie, krowy i ziemię. Mało tego wszystkiego najstarszego syna Michała wcielono do wojska do przymusowej pracy w kopalni węgla Bolesław Śmiały w Łaziskach jako syna kułaka. Były to lata 1951 – 1953. Brat po odbyciu karnej służby wojskowej wrócił do domu i podjął pracę w tej samej spółdzielni do 1956 roku. Kiedy Gomułka dał możliwość rozwiązywania się spółdzielni, więc ta SP szybko się rozpadła. Ziemię i dobytek rozdano według żądań rolników.
Rodzice moi już nie żyją. Żyje moich dwóch braci i dwie siostry, starszych o wiele lat ode mnie. Mają własne rodziny i zajmują się też rolnictwem w okolicy Dzierzgonia. Ja nie mieszkam z nimi ale więź rodzinna jest między nami bardzo silna. Zebrałam te dane z ich opowiadań. Oni mieli podczas Akcji Wisła około 20 lat, więc są wiarygodne. Gdzieś w człowieku tkwi ta więź z miejscem urodzenia. Przypadek sprawił, że 30 lat temu kuzyn brał ślub w Przemyślu. Na wesele pojechała moja bliższa i dalsza rodzina. Wynajęliśmy potem w Wojtkowej wóz i konia od gospodarza i pojechaliśmy na cały dzień w nasze góry. Wieś nie istniała. Przejechaliśmy całą okolicę, przeprawiając się przez rzekę Wiar. Wędrowaliśmy śladami nieistniejących zabudowań. Odgadywaliśmy gdzie kto mieszkał z rodziny, czy też z sąsiadów dawnej wsi. Wysokie, stare zdziczałe drzewa owocowe oraz gęste chaszcze kryły tajemnice tamtych strasznych nocy i dni. Przedzieraliśmy się jak wyprawa w dżungli. Moja babcia prosiła mnie o przywiezienie kwiatów i ziemi. Siostra Maria zbliżyła się do terenu naszego gospodarstwa i zaczęła wołać – tam stał nasz dom. Ja zaczęłam biec rozgarniając wysokie chwasty bo zobaczyłam wystające żółte kwiaty ponad wszystko. Nie było mnie widać i siostra wołała – Uważaj bo tam jest... – za późno, bo już wpadłam w zasypaną studnię. Nic złego mi się nie stało. Stoimy wszyscy jak przymurowani do ostałego progu z kamienia. Próg w formie bloku z kamienia był jedynym niemym świadkiem naszej historii. Co każdy z nas czuł w tej chwili, roniąc łzy pozostanie tajemnicą.
Olga urodzona w Grąziowej Dolnej
Iława 1993 r.
Pierwotna wersja opublikowanych już wcześniej wspomnień.
graziowawiar
sobota, 27 stycznia 2018 11:11
Przed paru laty zamieszczony był link do tych wspomnień, niestety zniknęły one z internetu. Gdyby Ktoś miał skopiowane na komputerze bylibyśmy wdzięczni za przesłanie na adres graziowawiar@wp.pl
Pamiętnik siostry Janiny Kachniarz z Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej ze Starej Wsi koło Brzozowa
STYCZEŃ 2018 - Forum
wtorek, 09 stycznia 2018 17:44
Otrzymaliśmy pocztą
bloog.pl
Drodzy Bloogerzy,
informujemy, że po szczegółowej analizie podjęliśmy decyzję
o zamknięciu platformy bloog.pl z dniem 31 marca 2018.
Zgodnie z postanowieniami regulaminu, po tym terminie nie zapewniamy archiwizowania i przechowywania plików, komentarzy ani jakichkolwiek innych treści udostępnionych w ramach bloog.pl
Po 31 marca 2018 wszystkie materiały zostaną automatycznie usunięte.
Komentarze do wpisu
dodano: 01 lutego 2018 10:47
W komentarzach można używać tylko alfabetu łacińskiego. Blog inne zamienia w krzaczki"...
autor graziowawiar
dodano: 31 stycznia 2018 15:11
Kontynuuj ten blog.
1885-1898 Graziowa:
https://drive.google.com/open?id=0B_BtFd0YYcT7SVJDSzFvXzNMelU
1922-1938 Graziowa:
https://drive.google.com/open?id=0B_BtFd0YYcT7N3EtTlkyMW9lS3M
1784-1869 Graziowa:
http://www.skany.przemysl.ap.gov.pl/show.php?zesp=142&cd=0&ser=0&syg=6774
My family name is бучЪ
Moje nazwisko to бучЪ
autor бучЪ
blog: бучЪ
dodano: 23 stycznia 2018 22:16
:-( Trzeba coś nowego wymyśleć... szkoda to wszystko stracić. Może wpisy nie są dodawane zbyt często jednak wiele osób poprzez tego bloga odnalazlo swoje korzenie w Graziowej.
autor Monika
Nick:
Subskrybuj:
Posty (Atom)